Op 88-jarige leeftijd is woensdagavond de Poolse dichteres Wislawa Szymborska in haar slaap overleden. Over dichten zei ze: ‘De verwondering is de belangrijkste missie van de dichter… het is het hoofdthema van de poëzie.’
Szymborska (1923) kreeg in 1996 de Nobelprijs voor Literatuur. De jury van de Nobelprijs noemde haar de ‘Mozart van de poëzie’, een vrouw die de elegantie van taal vermengde met ‘de razernij van Beethoven’. Voor ze de Nobelprijs won, kenden buiten Polen maar weinig mensen de verlegen Szymborska.
Zij overleed na een lange ziekte thuis in haar slaap in Krakau, aldus haar secretaris. De Poolse minister van Buitenlandse Zaken, Radoslaw Sikorski, repte over ‘een onvervangbaar verlies voor de Poolse cultuur’.
Szymborska, geboren in 1923 in Kornik bij Poznan, studeerde letterkunde en sociologie in Krakau. Haar eerste gedichten publiceerde ze vanaf 1945. In haar gedichten slaagt Szymborska er telkens in zich over het meest alledaagse te verwonderen en daarin een nieuw perspectief te openen: nuchter, helder, direct en vaak met humor. In een interview met NRC Handelsblad zei ze hierover: 'De verbazing, de verwondering mag je niet verliezen. Bij alle desillusie moeten die overeind blijven. De verwondering is de belangrijkste missie van de dichter… het is het hoofdthema van de poëzie. Bij uitgeverij Meulenhoff verscheen in 2011 Einde en begin. Verzamelde gedichten. Deze bundel omvat de vertaling van vrijwel alle gedichten die ze sinds 1957 heeft gepubliceerd. Einde en begin is aangevuld met de bundel Het moment.
Het contact tussen Meulenhoff en de dichteres liep altijd via vertaler Gerard Rasch, vertelt publiciteitsmedewerker Marianna Sterk. ‘Hij werd voor de vertalingen van de poëzie van Szymborska in 1997 gehonoreerd met de Martinus Nijhoffprijs voor Vertalingen.’ Rasch noemde haar in 1983 al in de Volkskrant al ‘de dichteres van het alledaagse, van het ongrijpbare en het onformuleerbare in het bestaan, van de mens die zich verwondert over dit bestaan, over zijn menszijn…’
‘Wij zijn pas laat haar werk begonnen uit te geven, in 1997 verscheen de bloemlezing Uitzicht met zandkorrel’, zegt Sterk. Daarvoor verscheen het bij de Nijmeegse uitgeverij De Lantaarn, in samenwerking met de Pools Nederlandse culturele vereniging. De vertaler was Pim van Sambeek.’
Na de toekenning van de Nobelprijs verschenen er nog meer bloemlezingen: Verrukking & wanhoop bij het Gentse Poëziecentrum en De vreugde van het schrijven bij Van Halewyck. Na het overlijden van Rasch in 2004, verschenen bij De Geus de bundels Hier en Dubbele punt.
Bron: www.boekblad.nl (Robertine Romeny)