Van balen tot onthalen

De voorbij tien jaar is het onthaal van asielzoekers in de meest landen van de Europese Unie een belangrijk maatschappelijk en politiek thema geworden. Net als elders heeft ook in Belgi de politisering van het asielvraagstuk zich al te vaak gent op een voorondersteld substraat van bij de bevolking aanwezige negatieve attituden. Men gaat er van uit dat de bevolking geen instroom van asielzoekers wil en dat ze ook het gedrag van deze asielzoekers als storend ervaart. Vanuit deze veronderstelling kan verzet tegen bijvoorbeeld de inplanting van asielcentra als democratisch worden voorgesteld. Men gaat hiermee echter voorbij aan de mogelijkheid dat deze attitudes elders ontstaan zijn en dat ze als aangeleerde of door concrete en verklaarbare factoren geproduceerde vertogen, verspreid zijn. Voor deze laatste mogelijkheid bestaan nochtans talloze overtuigende aanwijzingen.

Deze publicatie ontrafelt in detail het geheel van deze factoren en processen die de attitudes tegenover asielzoekers voortbrengen en verklaren. Het onderliggende onderzoek steunt op 168 diepgaande gesprekken met bewoners van vijf stedelijke en vijf plattelandswijken (uitgevoerd in de loop van 2002 en 2003), verspreid over Vlaanderen en het Brussels Hoofdstedelijk Gewest. Het boek verwerkt interviewmateriaal van zowel mensen die aan de overzijde van een asielcentrum als van mensen die op grotere afstand wonen. Twee belangrijke conclusies springen in het oog. Ten eerste: wanneer attitudes doorheen de tijd wijzigen, getuigt dit steeds van een groeiend begrip en van een toenemende tolerantie tegenover de asielzoekers. Ten tweede: deze overgang van 'balen naar onthalen' geschiedt vooral in de nabijheid van asielcentra.