ORFEO

Orpheus wordt vaak beschouwd als de personificatie van de musicus en de muziek. Het kan ons dan ook nauwelijks verwonderen dat het Orpheus-verhaal in de muziekgeschiedenis veelvuldig wordt behandeld. Vanaf de wieg van het muziektheater tot de hedendaagse opera heeft de Orpheusmaterie een niet te onderschatten aandeel. Orpheus is misschien wel (na Apollo) de bekendste en belangrijkste mythische dichter-zanger en lierspeler uit de geschiedenis. De magische kracht van zijn muziek overtreft de natuur, zelfs de onderwereld en de dood.
In de versie waarin Orpheus er wel in slaagt Eurydice terug te krijgen, symboliseert hij de pozie die de dood overwint. De eerder oorspronkelijke versie, waarin Orpheus niet slaagt in zijn opzet, leent zich voor beschouwingen over de overwinning van de dood door de liefde. In verschillende nuances speelt dit thema een belangrijke rol in het muziektheater, vanaf het ontstaan tot op heden. Voor componisten is deze inspirerende musicus zeker een aanleiding om de oorsprong van de muziek te verheerlijken

Bertoni is voor de meeste onder ons een tamelijk onbekend componist. En als hij dan al enige bekendheid geniet, dan wordt zijn naam vaak in verband gebracht met de beschuldiging dat hij Glucks Orfeo heeft gekopieerd. Het vermeende plagiaat bracht Bertonis reputatie in diskrediet. Gebrek aan creativiteit en originaliteit werd hem verweten. Dit maakte o.a. dat hij uiteindelijk zo goed als in de anonimiteit verdween.
Niettegenstaande Bertoni in zijn tijd een succesvol musicus en componist was, en hij geroemd werd door zijn tijdgenoten, vinden we hem nu in de meeste grote naslagwerken eerder stiefmoederlijk behandeld. Zijn Orfeo een van zijn meest populaire werken wordt meestal gekoppeld aan de negatieve beschouwingen i.v.m. het vermeende plagiaat. Jammer genoeg was de kritische blik van musici, commentatoren en wetenschappers uit het verleden vooral gericht op het eerder negatieve aspect van Bertonis gelijkenis met Glucks Orfeo, en minder op de positieve kwaliteiten van het werk. Het gevolg hiervan is o.a. dat bepaalde aspecten van Bertonis azione teatrale Orfeo weinig of niet aan een grondig onderzoek onderworpen werden (vooral met betrekking tot het spanningsveld tussen de opera seria en de hervormingsopera).
In het operaproject van de Hogeschool Antwerpen waarin Bertonis Orfeo centraal staat, werd getracht op een positieve wijze de kwaliteiten, de eigenheid en de creativiteit in Bertonis Orfeocompositie aan het licht te brengen en deze opnieuw te plaatsen in de context van zijn tijd. Zo werd ook uitgebreid aandacht besteed aan Bertonis schitterende hoofdrolvertolker Gaetano Guadagni.
Hopelijk kan dit onderzoeksproject, samen met de nieuwe partituuruitgave van Bertonis Orfeo bijdragen tot een daadwerkelijke herwaardering van Bertonis opera. Dit naslagwerk is, samen met de nieuwe partituuruitgave, de weerspiegeling van de wetenschappelijke omkadering bij dit project.
Moge de Liefde van Orfeo en de magische kracht van zijn muziek de dood overwinnen zodat de "Triomf van de liefde over de menselijke zwakheid werkelijk tot uiting komt!