Ik wil een lichtje zijn! - teksten- en partiturenboekje

Anja Mast (31) is zorgjuf van de Vrije Basisschool 'Trapop' in Retie. Zij besteedt veel aandacht aan leesbevordering, leesplezier en leesmotivatie, want dat zijn drie belangrijke peilers! Anja werkt al haar projecten creatief uit en geniet enorm veel van het plezier dat kinderen hieraan beleven.

'Lezen is een belangrijke voorwaarde tot maatschappelijke integratie. Het is belangrijk dat kinderen het plezier van lezen ontdekken en dit functioneel gebruiken. Wij bieden veel aandacht aan leesbevordering en technisch lezen. Onze school heeft een ruim aanbod van allerlei soorten boeken en daarnaast hebben wij ook een goede samenwerking met de plaatselijke bibliotheek. Persoonlijk vind ik samenleesboeken een groot succes! Regelmatig ga ik naar boekenbeurzen en dan kan ik niet aan de verleiding weerstaan om er een aantal mee te brengen of te bestellen. Wanneer de Sinterklaasperiode aanbreekt, probeer ik mijn collega's te motiveren om boeken te vragen die gebruikt worden voor het boekenspel.'

'Op verschillende manieren proberen wij leesbevordering te stimuleren. Wij hebben een knusse leesklas ingericht waar onze leerlingen tijdens de middag terecht kunnen. Enkele jaren geleden hebben we voor het team een pedagogische studiedag georganiseerd over lezen en leesbevordering. Hierbij werkten alle leerjaren een ganzenbord omtrent boeken uit. Elk schooljaar wordt dit spel in de klas gebruikt om kinderen te laten kennismaken met verschillende soorten boeken en verhalen; deze zijn gekoppeld aan diverse opdrachten. We hopen op die manier hun nieuwsgierigheid en de zin om boeken te lezen aan te wakkeren, want leesmotivatie is zeer belangrijk.'

'Leesmotivatie is de drijfkracht die nodig is om betrokken te zijn bij wat men leest. Een betrokken lezer is bezig met de inhoud van wat hij leest: het zet aan tot denken, het maakt emoties los en het roept beelden op. Deze betrokkenheid heeft een positieve invloed op de leesprestaties, want een kind dat betrokken is bij een tekst, leest aanzienlijk beter.'

'Deze leesmotivatie willen we bereiken door een krachtige leesomgeving uit te bouwen. Wij hanteren ook een doeltreffende didactische aanpak die vertrekt vanuit de leefwereld van de kinderen. Ons leesonderwijs moet een actief en constructief proces zijn waarbij er bovendien een zinvolle samenwerking is tussen de verschillende partners van de school, zoals leerkrachten, het zorgteam en de (groot)ouders.'

'De Voorleesweek, Gedichtendag en Jeugdboekenweek worden actief in de verf gezet. Tijdens de Voorleesweek zijn we gestart met een dagelijks kwartier voorlezen uit een verfilmd boek. Het boek wordt in de loop van het schooljaar uitgelezen, zodat de leerlingen in het laatste trimester samen kunnen genieten van de film. Om het leesplezier bij de kinderen te stimuleren, starten we alle jaren van de herfstvakantie tot aan de paasvakantie met het middaglezen. In de leesklas kan iedereen terecht om ingeduffeld tussen kussens te genieten van hun boek. We merken dat dit een enorm succes is: de leerlingen moeten zelfs worden opgedeeld in twee groepen. Zo kan elke groep twee keer per week genieten van hun boek.'

'Tijdens de Voorleesweek komen er in het zesde leerjaar familieleden van de kinderen voorlezen in de klas. Ook in de andere leerjaren wordt er elke dag voorgelezen, maar tijdens de voorleesweek is het wel eens een juf of meester van een andere klas die een verhaal komt vertellen. Af en toe luiden we ook de boekenbel en mogen de kinderen naar een verhaal komen luisteren of er zelf eentje lezen.'

'Voor de Jeugdboekenweek vertrekken we vanuit een centraal thema. Twee jaar geleden werd het thema 'Achter de spiegel' naar voor geschoven. Voor dit project maakten we een PowerPoint presentatie met verschillende schilderijen. Met enkele leerkrachten speelden we een leuk theaterstuk, waarbij een vrouw een schilderij kwam kopen bij meneer Fantasie, een schilder. De schilder toont haar verschillende schilderijen, maar komt plotseling zelf in een schilderij terecht. Aan de hand van verschillende opdrachten moesten de leerlingen een spreuk bemachtigen die ze uit het hoofd dienden te leren. Hierdoor slaagden ze erin om de schilder te bevrijden uit zijn schilderij. Dat jaar werkten we zelfs een fantasiezolder uit, waar de kinderen terecht konden om het verhaal te beluisteren. De kinderen vonden dit initiatief fantastisch!'

'Vorig jaar werkten we een project uit rond het thema 'recht op boeken'. Op het einde van de Boekenweek hielden de kinderen een grote manifestatie op de speelplaats. Ze hadden allerlei spandoeken gemaakt met hun rechten. Ook in de kleuterschool werken wij met boeken. Voor ons jaarlijks grootouderfeest vertrekken wij gewoonlijk vanuit een boek, zoals 'Hekselien' van An Melis; die tijdens het grootouderfeest op bezoek kwam. Voor dit initiatief wordt er zowel voor - als achteraf met het boek gewerkt in alle klassen.'

'Wij proberen zoveel mogelijk aandacht te besteden aan het leesplezier. Er zijn een aantal zwakkere lezers die we leestraining geven, maar bij sommigen is dit niet voldoende. Een tijd lang speelde ik in op de verschillende interesses van ieder kind en zocht voor hen boeken uit die hierbij aansloten. Deze techniek werkte goed, maar was niet haalbaar: er zijn namelijk een stuk of vijftig zwakkere lezers in het eerste, tweede en het derde leerjaar. Daarom integreer ik nu verschillende samenleesboeken en dat vinden ze ook fijn! Wij hebben ook een aantal leerlingen die in de lees - en boekenjury zitten van de bieb. Zij motiveren hun vriendjes om bepaalde boeken te lezen en dat werkt!'

'We merken dat er in sommige gezinnen geen leescultuur is. Zo vroeg ik aan een zwakker lezertje of hij thuis boeken had. Hij antwoordde dat er slechts één boekje in zijn boekenkast stond. Dat vind ik verschrikkelijk! We proberen ouders zoveel mogelijk te stimuleren om naar de bibliotheek te gaan zodat zij en hun kinderen in contact komen met boeken, want dat is belangrijk voor de ontwikkeling van een kind. Als school geven we zelf het goede voorbeeld en gaan we om de drie weken naar de bieb. Ik probeer ouders ook te stimuleren om te blijven voorlezen, ongeacht of hun kinderen al zelf kunnen lezen. Kinderen genieten enorm hard van voorleesmomenten en dat vind ik belangrijk.'

'In het derde leerjaar zijn er ouders die fungeren als (voor-)leesouders. Zij komen helpen bij het niveaulezen. Daarnaast proberen we onze leerlingen ook te stimuleren door middel van tandemlezen. Zo leest het tweede leerjaar samen met het zesde en dat vinden de kinderen geweldig. De oudere leerlingen krijgen hierdoor verantwoordelijkheid en de jongere kinderen kijken op naar hun leespartner. Bovendien werken we op deze manier tegelijk aan sociale vaardigheden en relaties.'

'Binnenkort wordt de Kamishibai geïntroduceerd op school en daar kijken we reikhalzend naar uit. We willen graag de leerlingen van het vijfde en het zesde leerjaar stimuleren om zelf Kamishibai-prenten te maken, die ze vervolgens aan de kleuters mogen vertellen. Dan zijn ze eigenlijk zelf boeken aan het maken en hopelijk vinden ze dit even fantastisch als alle andere initiatieven! De kindjes van het eerste leerjaar hebben samen ook al eens een echt boek gemaakt, dat we in boekvorm hebben laten maken.'

'Wij hebben ook oog voor anderstaligen en kinderen met een leesstoornis. In de beginfase van hun training haal ik dikwijls peuterboeken uit de bibliotheek, die bedoeld zijn om de woordenschat te trainen. Voor zwakkere lezers hebben we 'Sprint', een softwareprogramma waarmee teksten die te moeilijk zijn, worden voorgelezen door de computer. Daarnaast hebben wij ook aangepaste boeken, zoals 'Zoeklicht' voor kinderen met dyslexie. Wij geven aan alle kinderen en ouders ook tips mee over hoe ze op zoek kunnen gaan naar een geschikt boek door middel van bijvoorbeeld de vijfvingertest.'

'Iedere school neemt AVI - niveautesten af om te kijken hoe het kind evolueert, maar zelf zou ik dit graag willen omschakelen. Wij pinnen ons hier niet op vast, maar spijtig genoeg doen sommige ouders dat wel. Sommige ouders vragen ons wanneer er een test wordt afgenomen zodat ze weten wanneer ze moeten trainen. Maar dat is niet de bedoeling: zij moeten regelmatig lezen met hun kind. Gelukkig begrijpen de meeste ouders onze boodschap en besteden ze er ook voldoende aandacht aan. Zoniet wordt dit zo goed als mogelijk opgevangen door onze school.'

'Als kind las ik weinig boeken. Thuis gingen we nooit naar de bibliotheek, maar dat is nu wel anders! Ik ben gebeten door de boekenmicrobe en ik kan enorm genieten van jeugdboeken. Zelf lees ik elke avond voor aan mijn eigen zoontje en dat vindt hij geweldig. Iedereen zou dit moeten proberen!'

Directiehoofd Greet Verwaest over boekenjuf Anja

'Anja heeft gezorgd voor het huidige boekenklimaat op school. Dankzij haar is leesbevordering, leesmotivatie en -plezier gestructureerd in onze schoolwerking en dat is geweldig. Zij heeft ontzettend veel ideeën en werkt deze creatief uit. Anja is ook de trekker van de Jeugdboekenweek; een fantastisch project waar heel de school actie mee bezig is. Anja is een echte aanwinst voor ons team!'